żywność wysoko przetworzona

Żywność wysoko przetworzona to żywność wzbogacona wieloma sztucznymi dodatkami, wytworzona przemysłowo, z wykorzystaniem wielu technologii i procesów produkcji – wszystko w celu zwiększenia jej jakości i trwałości, oraz w celu maksymalizacji zysków. Wykorzystywane w procesie produkcji technologie są ekonomiczne i wydajne, a powstała żywność jest często bardziej aromatyczna, ładniejsza i smaczniejsza od normalnej żywności (zasługa wielu dodatków do żywności, w tym słodzików i wzmacniaczy smaku), oraz przede wszystkim ma dłuższy okres przydatności do spożycia. Dla producenta produkcja żywności wysoko przetworzonej ma same zalety, gdyż pozwala zminimalizować koszty i zmaksymalizować sprzedaż – zaś konsument otrzymuje produkt pozornie „dobrej jakości” i to w atrakcyjnej cenie. Jednak w rzeczywistości, przetwarzanie żywności ma dla konsumenta często bardzo przykre konsekwencje zdrowotne – szczególnie jeśli taka żywność stanowi większość jego codziennego menu. Dlaczego?


Proces produkcji żywności wysoko przetworzonej powoduje częściowe lub całkowite zniszczenie znajdujących się w niej składników odżywczych i pokarmowych, szczególnie witamin i minerałów, oraz błonnika pokarmowego – żywność wysoko przetworzona jest więc uboga w wartościowe dla organizmu substancje.


Proces obróbki przemysłowej, podczas którego żywność traci swoje naturalne składniki i zdrowotne właściwości, polega m.in. na obróbce podczerwienią, oddzielaniu mechanicznemu, poddawaniu promieniowaniu, czy suszeniu rozpyłowemu. Podczas obróbki przemysłowej, żywność ta jest wzbogacana dodatkowymi substancjami, zarówno naturalnymi, jak i sztucznymi, mniej lub bardziej szkodliwymi, które zmieniają jej strukturę i właściwości – mowa o dodatkach do żywności E i kilku innych substancjach, takich jak rafinowany cukier, sól, czy tłuszcze trans. Przemysłowy proces produkcji żywności i obecność całej gamy szkodliwych dodatków i to w dużym stężeniu, powoduje, że żywność wysoko przetworzona jest główną przyczyną zapadalności na choroby cywilizacyjne, takie jak cukrzyca, nowotwory, choroby serca i układu krążenia (w tym nadciśnienie i miażdżyca), oraz otyłość i wiele innych.


Lekarze i dietetycy od lat przestrzegają przed nadmiernym spożyciem żywności wysoko przetworzonej, jednak wygoda wydaje się być ważniejsza od zdrowia, w związku z czym spożycie takiej żywności stale rośnie – razem z odsetkiem osób otyłych i chorujących na choroby cywilizacyjne. Warto wiedzieć, że zarówno zdrowie fizyczne, jak i psychiczne zależą w największej mierze od dostarczanej do organizmu żywności – im jest bardziej naturalna i mniej przetworzona, tym jest zdrowsza, a im bardziej sztuczna i przetworzona, tym szkodliwsza.


Składniki i szkodliwe właściwości żywności wysoko przetworzonej

W żywności wysoko przetworzonej, oprócz naturalnych substancji, znajduje się mnóstwo sztucznych dodatków, takich jak konserwanty (jak benzoesan sodu i kwas benzoesowy), substancje przeciwzbrylające, stabilizujące i zagęszczające, sztuczne barwniki i sztuczne słodziki (jak aspartam i sacharyna), oraz wzmacniacze smaku (jak glutaminian sodu), a także inne dodatki, jak rafinowany cukier, syrop glukozowo-fruktozowy, czy utwardzone oleje roślinne (czyli tłuszcze trans) – do zastosowania w żywności dopuszczonych jest obecnie kilkaset różnych dodatków (więcej na ten temat w artykule pt. „Dodatki do żywności – czyli twój przewodnik po E dodatkach”). Niektóre z tych substancji kumulują się i zalegają w organizmie nawet przez wiele lat, wywołując poważne problemy zdrowotne i groźne choroby. Według specjalistów, sztuczne substancje obecne w żywności wysoko przetworzonej nie są groźne dla zdrowia, oczywiście w dopuszczonych dawkach – jest to oczywiście prawdą, jednak ze względu na obecność tych substancji w większości produktów spożywczych i to w dużych ilościach, oraz ze względu na ich nadmierne spożycie przez sporą część populacji, dodatki te mają wyjątkowo szkodliwy wpływ na zdrowie.

Składniki żywności wysoko przetworzonej – tłuszcze trans

Najgroźniejszym składnikiem żywności wysoko przetworzonej są utwardzone oleje roślinne, czyli tzw. tłuszcze trans, uważane przez dietetyków i lekarzy za śmiertelne zagrożenie dla zdrowia – są to jedne z najgroźniejszych substancji występujących w żywności, wywołujących szereg poważnych schorzeń, takich jak choroby serca i układu krążenia, nowotwory, cukrzycę, oraz nadwagę i otyłość. To właśnie tłuszcze trans są odpowiedzialne w największej mierze za choroby wywoływane przez żywność wysoko przetworzoną. Współcześnie na rynku spożywczym dostępnych jest tysiące produktów zawierających te szkodliwe tłuszcze, jednak obecne są głównie w żywności wysoko przetworzonej (w tym w żywności typu fast-food, która należy do tej grupy żywności).


Tłuszcze te, najbardziej szkodliwy wpływ mają na układ sercowo-naczyniowy – nie tylko podnoszą poziom „złego” cholesterolu (LDL) i trójglicerydów we krwi, ale także obniżają poziom „dobrego” cholesterolu (HDL), co w rezultacie prowadzi do miażdżycy, śmiertelnie groźnej choroby prowadzącej do zawału serca i udaru mózgu.


Tłuszcze trans powodują także wzrost poziomu glukozy we krwi i w konsekwencji mogą doprowadzić do insulinooporności (czyli wzrostu oporności komórek na insulinę) i tym samym do cukrzycy typu 2.


Tłuszcze trans przyczyniają się również do szybkiego wzrostu masy ciała i przyrostu tkanki tłuszczowej, prowadząc do nadwagi i otyłości – tłuszcze te są odpowiedzialne za najbardziej niebezpieczną otyłość, czyli otyłość brzuszną, która ma ogromny wpływ na rozwój chorób układu krwionośnego, oraz chorób metabolicznych (np. wspomnianej cukrzycy).


Tłuszcze trans mogą ponadto przyczyniać się do rozwoju chorób nowotworowych, szczególnie nowotworu jelita grubego.


Składniki żywności wysoko przetworzonej – konserwanty i wzmacniacze smaku

W żywności wysoko przetworzonej znajduje się także spora ilość konserwantów, czyli syntetycznych związków chemicznych, odpowiedzialnych za ochronę żywności przed rozwojem pleśni, grzybów, drobnoustrojów i bakterii chorobotwórczych, powstających najczęściej pod wpływem złego lub zbyt długiego przechowywania, oraz niewłaściwego przygotowywania potraw – najogólniej mówiąc, konserwanty zapobiegają psuciu się produktów i sprawiają, że żywność jest bezpieczniejsza i ma dłuższą przydatność do spożycia. Choć konserwanty w dopuszczalnych dawkach są raczej nieszkodliwe dla większości osób, to jednak mogą mieć pewne działania niepożądane, szczególnie u osób wrażliwych, astmatyków i alergików.


Potencjalnie szkodliwe konserwanty, których należy unikać to substancje o oznaczeniach od E210 do E220 i od E249 do E251, a szczególnie kwas benzoesowy (E210), benzoesan sodu (E211), oraz dwutlenek siarki (E220) – substancje te, w większych ilościach mogą powodować różne dolegliwości zdrowotne, jednak nie zagrażające zdrowiu, np. bóle głowy i brzucha, nudności, oraz reakcje alergiczne.


W żywności wysoko przetworzonej można również znaleźć wzmacniacze smaku, czyli substancje wzmacniające smak lub zapach produktów spożywczych, oraz wydłużające ich wrażenia smakowe. Najbardziej popularnym, powszechnie stosowanym wzmacniaczem smaku jest oczywiście glutaminian sodu (E621), który występuje m.in. w chipsach i zupkach w proszku, oraz w ciastkach, konserwach rybnych, czy sosach, a także w mrożonych daniach i przystawkach (wszystkie te produkty należą do żywności wysoko przetworzonej). Choć producenci żywności twierdzą, że glutaminian sodu nie stwarza żadnego zagrożenia dla zdrowia, to jednak na wszelki wypadek warto trzymać się od niego z daleka – powinny go unikać w szczególności osoby z alergią na tą substancję. Należy także unikać wzmacniaczy smaku o oznaczeniach od E620 do E625.

na następnych stronach m.in. "składniki żywności wysoko przetworzonej – cukier rafinowany i sztuczne słodziki, oraz sól", "pozytywne właściwości żywności przetworzonej", "jak uniknąć żywności wysoko przetworzonej?", "podsumowanie i wnioski".

  • «

  • 1

  • 2
  • »
  • © Copyright by zdrowe-odżywianie-online.pl 2014-2015
    Wszelkie prawa zastrzeżone

    Kopiowanie treści bez zgody autora zabronione - Regulamin
    O nas – Współpraca
    Kontakt