przeciwutleniacze

Przeciwutleniacze, czyli inaczej antyoksydanty to naturalne związki występujące głównie w warzywach i owocach, chroniące organizm przed wieloma groźnymi chorobami, przede wszystkim przed nowotworami, cukrzycą, oraz chorobami układu sercowo-naczyniowego (głównie przed miażdżycą) i układu nerwowego (głównie przed chorobą Alzhaimera i Parkinsona) – zapobiegają więc rozwojowi chorób określanych jako cywilizacyjne, chorób, które co roku są przyczyną śmierci milionów osób na całym świecie. Przeciwutleniacze słyną jednak głównie z tego, że spowalniają procesy starzenia się organizmu, chroniąc go przed chorobami związanymi z wiekiem, oraz pozwalając na dłużej zachować młody i zdrowy wygląd, a więc zachować młodość. Zdrowotne właściwości przeciwutleniaczy wynikają z tego, że usuwają one z organizmu nadmiar wolnych rodników, czyli produktów ubocznych procesu utleniania, związków, które uszkadzają komórki organizmu, zakłócając jego prawidłowe funkcjonowanie i sprzyjając rozwojowi wielu groźnych dla zdrowia i życia chorób. Do przeciwutleniaczy zalicza się kilka powszechnie znanych witamin (A, C i E) i składników mineralnych (cynk, magnez i selen), oraz kilka innych mniej znanych związków chemicznych, jak karotenoidy i polifenole (w tym flawonoidy).


Czasy współczesne to mało sprzyjające środowisko dla człowieka, a szczególnie dla jego zdrowia – zanieczyszczenie środowiska, wszechobecne toksyny, pestycydy i metale ciężkie, oraz nadmiernie przetworzona żywność, bogata w szkodliwe dodatki i jednocześnie uboga w wartościowe składniki, zaburzają prawidłowe funkcjonowanie komórek i procesów zachodzących w organizmie, prowadząc do rozwoju chorób cywilizacyjnych. Aby uchronić się przed szkodliwym wpływem współczesnego świata i współczesnego stylu życia, wystarczy odpowiednia, bogata w przeciwutleniacze dieta, która odbuduje i zregeneruje uszkodzone przed wolne rodniki komórki, a tym samym poprawi funkcjonowanie organizmu i uchroni przed wieloma chorobami i dolegliwościami.


Czym są wolne rodniki?

Wolne rodniki to atomy, które z jakiegoś powodu, podczas procesu oddychania komórkowego straciły jeden ze swoich elektronów, w związku z czym dążą do przyłączenia brakującego elektronu z innego atomu, należącego do innej cząsteczki, najczęściej cząsteczki białka (będącego głównym składnikiem mięśni), nienasyconych kwasów tłuszczowych (wchodzących w skład błon komórkowych) i lipidów (znajdujących się w mózgu, tkance nerwowej i we krwi), oraz cząsteczki DNA. Proces ten prowadzi do powstania kolejnych wolnych rodników (w wyniku odebrania przed wolny rodnik elektronu innemu atomowi, atom pozbawiony elektronu staje się wolnym rodnikiem), a następnie kolejnych i kolejnych i tak w nieskończoność, co w konsekwencji prowadzi do degradacji niektórych cząsteczek, co początkowo skutkuje przyśpieszonym starzeniem się organów, a w dłuższym okresie czasu ich niszczeniem – proces ten nazywa się utlenianiem i zachodzi w organizmie nieustannie.


Wolne rodniki powstają w organizmie w wyniku przemian metabolicznych, zwłaszcza w wyniku spalania nasyconych kwasów tłuszczowych (tłuszczy zwierzęcych), oraz w konsekwencji wspomnianego wcześniej procesu utleniania się komórek. Wolne rodniki dostają się do organizmu także z zewnątrz, głównie ze skażonego powietrza i dymu papierosowego, oraz z leków i w wyniku zbyt długiego narażania organizmu na silne promieniowanie UV (np. na skutek opalania, zarówno w solarium, jak i na słońcu), a także z zepsutej lub przetworzonej żywności – w największych ilościach występują w żywności typu fast-food i wyrobach cukierniczych o długim terminie ważności, oraz w produktach pochodzenia zwierzęcego zawierającego duże ilości tłuszczy nasyconych (np. czerwone mięso).


Choć wolne rodniki w nadmiarze mają wyjątkowo szkodliwy wpływ na organizm, to w umiarkowanych ilościach mają korzystne działanie, gdyż biorą udział w wielu ważnych procesach zachodzących w organizmie i wspomagają funkcje wielu narządów, m.in. odgrywają ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu serca, biorą udział w przekazywaniu informacji pomiędzy komórkami, oraz są używane przez system odpornościowy do niszczenia produktów chorobotwórczych, np. wirusów i bakterii.

Zazwyczaj zdrowy i młody organizm nie ma żadnego problemu z neutralizacją nadmiaru wolnych rodników, pozostawiając jedynie potrzebną mu do różnych zadań ilość – w tym przypadku, wolne rodniki nie mają negatywnych konsekwencji zdrowotnych, jedynie pozytywne. Jednak w wyniku różnych czynników, np. w wyniku złego stylu życia, nieprawidłowego odżywania się, lub życia w zanieczyszczonym środowisku, organizm nie nadąża z usuwaniem nadmiaru wolnych rodników, co skutkuje nasileniem się procesów utleniania i niszczenia zdrowych cząsteczek, co z kolei zakłóca prawidłowe funkcjonowanie wielu komórek w organizmie, a w konsekwencji całych narządów – niestety, problem ten dotyczy zdecydowanej większości współczesnego społeczeństwa.


Nadmiar wolnych rodników w organizmie prowadzi przede wszystkim do przyśpieszonego starzenia się komórek (skóry, oczu i innych narządów), gdyż uszkodzone komórki wolniej się regenerują i gorzej są zaopatrywane w składniki odżywcze, co prowadzi do ich stopniowej degeneracji i śmierci – uszkodzeniu ulegają także struktury DNA, oraz dochodzi do przedłużających się stanów zapalnych, które w końcu prowadzą do rozwoju wielu chorób, takich jak nowotwory, czy miażdżyca. Przed negatywnym wpływem nadmiaru wolnych rodników chronią jednak przeciwutleniacze.


Czym są przeciwutleniacze? – rola przeciwutleniaczy w organizmie i ich wpływ na zdrowie

Przeciwutleniacze, nazywane też antyoksydantami i antyutleniaczami, to naturalne substancje chemiczne hamujące reakcje utleniania w organizmie, a tym samym powstrzymujące proces powstawania wolnych rodników. Jak już wspomniano, wolne rodniki same w sobie nie są szkodliwe, zły wpływ na organizm ma dopiero ich znaczny nadmiar, do którego dochodzi, gdy utleniacze (którymi są wolne rodniki) mają przewagę nad antyutleniaczami.


Stres oksydacyjny

Podstawowym zadaniem przeciwutleniaczy jest ochrona organizmu przed stresem oksydacyjnym, czyli stanem organizmu, w którym dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy ilością wytwarzanych w organizmie wolnych rodników, a ilością zwalczających ich przeciwutleniaczy. Przyczyną stresu oksydacyjnego są wolne rodniki powstające w wyniku czynników zewnętrznych, głównie w wyniku zanieczyszczenia środowiska (gleby, powietrza i wody), promieniowania, stanów zapalnych w organizmie i palenia tytoniu, a przede wszystkim w wyniku diety ubogiej w antyoksydanty i jednocześnie bogatej w żywność zawierającą szkodliwe substancje, jak konserwanty, pozostałości pestycydów i metali ciężkich.


Choć stres oksydacyjny może mieć poważne konsekwencje zdrowotne, to jednak są one zależne od wielkości niedoboru przeciwutleniaczy w organizmie i czasu trwania tego niedoboru – w przypadku większości osób, niedobór ten jest niewielki i trwa stosunkowo krótko (zazwyczaj przez okres zimy, gdy w codziennej diecie brakuje warzyw i owoców), w związku z czym, ewentualne konsekwencje zdrowotne takiego stanu są niewielkie, co nie znaczy, że ich nie ma, gdyż ich efekty mogą być widoczne po wielu latach (np. przyśpieszone starzenie się skóry i problemy ze wzrokiem).


Choć wpływ stresu oksydacyjnego na większość osób jest niewielki, to jednak u sporej grupy osób jest on znaczący, głównie wśród osób preferujących w diecie produkty wysoko przetworzone (ubogie w przeciwutleniacze, a ponadto sprzyjające powstawaniu wolnych rodników), a przy tym unikających warzyw i owoców (bogatych w przeciwutleniacze) – w tym przypadku, przedłużający się stres oksydacyjny może doprowadzić do rozwoju wielu groźnych dla zdrowia i życia chorób, szczególnie nowotworów, cukrzycy, chorób układu sercowo-naczyniowego i miażdżycy, oraz chorób degeneracyjnych układu nerwowego (np. choroby Alzhaimera i Parkinsona), a także do degeneracji siatkówki oka i zwyrodnienia plamki żółtej, oraz znacznego przyśpieszenia starzenia się organizmu, przede wszystkim skóry. Najlepszą ochroną przed tymi niebezpiecznymi chorobami są przeciwutleniacze – należy dodać, że choć dieta bogata w przeciwutleniacze nie jest gwarantem całkowitej ochrony przed tymi chorobami, to jednak pozwala znacznie zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia.

na następnych stronach m.in. "podział przeciwutleniaczy: polifenole i flawonoidy", "źródła przeciwutleniaczy w żywności", "naturalne, czy syntetyczne przeciwutleniacze?".

  • «

  • 1

  • 2
  • »
  • © Copyright by zdrowe-odżywianie-online.pl 2014-2015
    Wszelkie prawa zastrzeżone

    Kopiowanie treści bez zgody autora zabronione - Regulamin
    O nas – Współpraca
    Kontakt