tłuszcze

Tłuszcze są najbardziej skoncentrowanym źródłem energii w żywności, oraz jednym z dwóch podstawowych źródeł energii dla organizmu (obok węglowodanów) – tłuszcze, oprócz tego, że dostarczają niezbędną organizmowi energię, to mają także zbawienny wpływ na serce i układ krwionośny, oraz na mózg i układ nerwowy (oczywiście tylko te zdrowe, czyli nienasycone). Tłuszcze są ponadto podstawowym rozpuszczalnikiem dla witamin, oraz w dużej mierze odpowiadają za smak wielu potraw i produktów. Tłuszcze znajdują się zarówno w organizmach zwierząt, gdzie wchodzą w skład tkanek różnych narządów, a przede wszystkim tkanki tłuszczowej, jak i w roślinach, przede wszystkim w nasionach i miąższu owoców.


Co bardzo istotne, w zależności od źródła pochodzenia, tłuszcze znacznie się od siebie różnią, a często są swoim zupełnym przeciwieństwem – choć wszystkie są świetnym źródłem energii, a przy tym nośnikiem dla kilku ważnych witamin, to jednak zdrowotne właściwości wykazują jedynie tzw. dobre tłuszcze, czyli jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, występujące w produktach pochodzenia roślinnego i rybach. Natomiast tłuszcze występujące w mięsie i produktach odzwierzęcych (czyli nasycone kwasy tłuszczowe), w zależności od ich ilości w codziennej diecie, mogą mieć obojętny lub negatywny wpływ na zdrowie – choć ich nadmiar ma zły wpływ na serce i układ krążenia, to jednak w umiarkowanych ilościach są zupełnie nieszkodliwe. Wyjątkowo szkodliwy wpływ na zdrowie mają jedynie utwardzone tłuszcze roślinne, czyli tzw. tłuszcze trans, występujące głównie w fast-foodach i innych produktach wysoko przetworzonych.


Nie ulega wątpliwości, że tłuszcze w diecie nie sprzyjają utrzymaniu szczupłej sylwetki, czy odchudzaniu, są bowiem najbardziej kalorycznym składnikiem odżywczym (tłuszcz dostarcza dwa razy więcej energii, niż taka sama ilość białka i węglowodanów), zatem jego spożycie wymaga szczególnej kontroli, zwłaszcza jeśli chodzi o tłuszcze zwierzęce. Według lekarzy i dietetyków, tłuszcze powinny stanowić około 25-30 proc. całkowitego dziennego zapotrzebowania energetycznego – powinny to być zarówno tłuszcze nienasycone (najlepiej w postaci ryb), jak i nasycone (najlepiej w postaci drobiu). Zapotrzebowanie organizmu na tłuszcze różni się w zależności od wieku i prowadzonego stylu życia – najmniejsze (około 20-25 proc.) występuje u osób starszych lub prowadzących siedzący tryb życia (paradoksalnie, te osoby spożywają go najwięcej), a największe (około 30-35 proc.) u dzieci i młodzieży, oraz osób ciężko pracujących fizycznie lub bardzo aktywnych (np. sportowców).


Podział tłuszczów – czyli nasycone kwasy tłuszczowe i nienasycone kwasy tłuszczowe

Tłuszcze, a właściwie kwasy tłuszczowe dzielą się na trzy podstawowe grupy: nasycone kwasy tłuszczowe, jednonienasycone kwasy tłuszczowe i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, do których zalicza się niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe.


Nasycone kwasy tłuszczowe

Nasycone kwasy tłuszczowe, obecne w mięsie i produktach pochodzenia zwierzęcego, mają bardzo niekorzystny wpływ na organizm, gdyż w nadmiarze przyczyniają się do otyłości i wielu chorób, przede wszystkim chorób serca i układu krążenia, głównie miażdżycy, którą wywołuje obecny w tłuszczach zwierzęcych cholesterol. Należy jednak zaznaczyć, że nie powinno się za wszelką cenę unikać tych tłuszczy, gdyż spożywane w rozsądnych ilościach są zupełnie nieszkodliwe (ich wpływ na organizm jest obojętny), a nawet potrzebne, jako, że stanowią świetne źródło energii dla organizmu i dostarczają kilku rozpuszczonych w nim witamin – aby uniknąć negatywnych skutków spożycia tłuszczy nasyconych, powinny one stanowić nie więcej, niż 10 proc. kalorii dostarczanych w codziennej diecie.


Nasycone kwasy tłuszczowe występują w mięsie, drobiu i nabiale (jajach, mleku i jego przetworach), oraz w niektórych produktach pochodzenia roślinnego, np. w oleju kokosowym i palmowym.

Nienasycone kwasy tłuszczowe

Nienasycone kwasy tłuszczowe, obecne w rybach i produktach pochodzenia roślinnego, dzielą się jednonienasycone (np. kwasy omega-9) i wielonienasycone (np. kwasy omega-3 i omega-6) – w odróżnienie od nasyconych kwasów tłuszczowych, kwasy nienasycone mają bardzo korzystny wpływ na organizm, przede wszystkim zapobiegają chorobom serca i układu krążenia, głównie miażdżycy (mają więc działanie odwrotne od tłuszczów nasyconych). Najbardziej pozytywny wpływ na zdrowie mają niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, wchodzące w skład kwasów tłuszczowych wielonienasyconych.


Nienasycone kwasy tłuszczowe występują przede wszystkim w rybach i olejach roślinnych, a w mniejszych ilościach także w ziarnach zbóż (szczególnie w produktach pełnoziarnistych), orzechach i nasionach, oraz w niektórych warzywach i owocach (szczególnie w awokado). Największe stężenie nienasyconych kwasów tłuszczowych występują w olejach roślinnych – źródłem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-9, czyli kwasu oleinowego jest oliwa z oliwek i olej rzepakowy, natomiast źródłem kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6, czyli kwasu linolowego jest olej słonecznikowy, sojowy i kukurydziany, a kwasów z rodziny omega-3, czyli kwasu alfa-linolenowego jest m.in. olej sojowy, rzepakowy i lniany.


Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (w skrócie NNKT), obecne przede wszystkim w tłustych rybach morskich, orzechach i kilku oliwach, dzielą się na dwie rodziny, omega-3 i omega-6 – w odróżnieniu od pozostałych tłuszczów, które organizm jest w stanie wytworzyć samodzielnie, kwasy NNKT trzeba dostarczyć do organizmu wraz z pożywieniem. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe są konieczne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, bowiem wspomagają pracę układu krwionośnego i nerwowego, mają właściwości antynowotworowe, oraz przeciwdziałają wielu groźnym chorobom – są to jedne z najzdrowszych substancji występujących w żywności.


Wpływ tłuszczów na zdrowie człowieka

Jak już wspomniano, tłuszcze w zalecanych ilościach mają pozytywny wpływ na organizm, szczególnie nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy NNKT, czyli kwasy omega-3 i omega-6, jednak nasycone kwasy tłuszczowe także mają pozytywne właściwości. Pozytywne właściwości tłuszczów nasyconych wynikają z tego, że są one podstawowym rozpuszczalnikiem dla kilku ważnych witamin (A, D, E i K), oraz są świetnym źródłem energii dla organizmu – oczywiście jeśli spożywane są w zalecanych normach (w nadmiernych ilościach jest to wadą, a nie zaletą).


Nienasycone kwasy tłuszczowe wywierają znacznie korzystniejszy wpływ na organizm, niż kwasy tłuszczowe nasycone i jednocześnie praktycznie pozbawione są negatywnych właściwości tłuszczy zwierzęcych. Nienasycone kwasy tłuszczowe, poprzez regulację poziomu cholesterolu (obniżenie tego złego, a podwyższenie tego dobrego) i poziomu trójglicerydów we krwi, pomagają zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób serca i układu krążenia, szczególnie miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca – obniżają także ciśnienie tętnicze krwi i zapobiegają zaburzeniom rytmu serca. Natomiast poprzez poprawienie ukrwienia mózgu, wspomagają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, oraz hamują powstawanie zakrzepów w naczyniach mózgowych, chroniąc przed udarem mózgu.

na następnych stronach m.in. "wpływ tłuszczów na zdrowie człowieka (ciąg dalszy)", "wpływ tłuszczów na odchudzanie", "podsumowanie".

  • «

  • 1

  • 2
  • »
  • © Copyright by zdrowe-odżywianie-online.pl 2014-2015
    Wszelkie prawa zastrzeżone

    Kopiowanie treści bez zgody autora zabronione - Regulamin
    O nas – Współpraca
    Kontakt